Badania dla matek karmiących

Zarówno przed porodem, jak i już podczas karmienia piersią kobieta powinna pamiętać o sobie i o swoim zdrowiu. Młoda mama powinna w ciągu 6 miesięcy po porodzie wykonać kilka podstawowych badań, aby sprawdzić, czy jej organizm wraca do formy – ocenić, czy macica obkurcza się prawidłowo, jaki jest stan szyjki macicy, gojenia się krocza lub nacięcia brzucha po cesarskim cięciu, a także czy nie pojawiły się żadne infekcje. Jest to istotne zarówno ze względu na dziecko jak i na nią samą.

Wizyta u ginekologa

Po porodzie naturalnym kobieta powinna zgłosić się na wizytę kontrolną po zakończeniu połogu, czyli po 6-8 tygodniach, a po cesarskim cięciu – po 4 tygodniach. Lekarz zbada krocze, przeprowadzi także badanie ginekologiczne, co pozwoli mu sprawdzić, czy pochwa i macica goją się prawidłowo. Lekarz może pytać kobietę o przebieg porodu i połogu, a także o karmienie piersią, zważy kobietę i zbada piersi. Jeśli kobieta rodziła poprzez cesarskie cięcie, obejrzy bliznę i sprawdzi, czy nie ma tzw. bliznowców.

Badania laboratoryjne

8 tygodni po porodzie kobieta powinna przeprowadzić badanie krwi i OB. Krew będzie pobrana ze zgięcia w łokciu. Na pobranie kobieta winna zgłosić się ranno i na czczo.

Prawidłowe wartości morfologii:

• HCT (hematokryt): 35 - 52 proc.;
• HGB (hemoglobina): 12 - 17 g/dl;
• RBC (krwinki czerwone): 4 - 5,5 mln w mm sześc.;
• WBC (krwinki białe): 4 - 9 tys. w mm sześc.;
• PLT (płytki krwi): 140 - 400 tys. w mm sześc.

Prawidłowe wartości OB:

• 6 - 11 mm (po godzinie).

Zalecane jest także wykonanie badanie moczu w tym okresie. Próbka do badania powinna być pobrana rano, po wcześniejszym podmyciu się kobiety, do jałowego pojemnika.

Prawidłowe wartości:

• barwa – słomkowa;
• klarowność – zupełna;
• odczyn – lekko kwaśny, czyli pH 5 - 5,5;
• ciężar właściwy – 1,016 - 1,022 g/l.

W moczu mogą wystąpić pojedyncze wałeczki szkliste, krwinki białe (nie więcej niż 1 - 5 w polu widzenia) i czerwone (nie więcej niż 1 - 3 w polu widzenia), kryształy kwasu moczowego, moczanów i szczawianu wapnia (poniżej 10).

Nie powinno pojawić się: białko, cukier, bilirubina i urobilinogen (ten ostatni najwyżej do 0,1 mg).
Z wynikami badań kobieta powinna zgłosić się do lekarza, aby ten je ocenił. Jeśli okaże się, że wyniki nie są prawidłowe – kobieta ma niski poziom żelaza, pojawiła się anemia lub inne choroby – lekarz zapisze odpowiednie środki farmakologiczne i ustali kolejną wizytę.

Badanie cytologiczne

Po 6 miesiącach od porodu kobieta powinna wykonać badanie cytologiczne. Lekarz pobierze próbkę do analizy z pochwy (a dokładniej z tarczy pochwowej szyjki macicy) za pomocą wacika lub szczoteczki. Jeśli kobieta zaczęła już miesiączkować, badanie należy wykonać tydzień po jej zakończeniu. W innym przypadku może to być każdy wybrany przez kobietę dzień. Należy jednak pamiętać, aby kobieta nie współżyła dzień przed wizytą, a 3 dni wcześniej nie używała globulek dopochwowych ani irygacji.

Wizyta u specjalisty

• Jeśli kobieta cierpiała na cukrzycę ciężarnych, warto aby skorzystała z konsultacji u diabetologa. Zleci on wykonanie testu glukozowego, ponieważ u matek z cukrzycą cieżarnych istnieje wyższe ryzyko wystąpienia cukrzycy insulinozależnej.
• Tarczyca również mogła przysporzyć kobiecie problemów podczas ciąży. Dlatego zaleca się, aby odwiedziła endokrynologa, który zleci zbadanie poziomu hormonów tarczycy.
• Gdy kobieta ma wadę wzroku, a na dodatek poród był trudny, wizyta u okulisty jest konieczna. Lekarz zbada narząd wzroku kobiety i sprawdzi, czy nie zaszły jakieś zmiany w nim. Poza tym istnieje ryzyko, że wada wzroku uległa pogłębieniu.
• Hematolog może pomóc, jeśli kobieta cierpiała na anemię w ciąży. Teraz może on zlecić wykonanie badania krwi i oznaczenie poziomu żelaza, a w razie jego niedoborów zaleci suplementację.
• Podczas wizyty u chirurga naczyniowego kobieta będzie mogła sprawdzić stan swoich żylaków i stopień niewydolności żylnej.

W czasie karmienia piersią czasami warto też skorzystać z pomocy psychologa lub psychiatry. Mogą oni pomóc kobiecie z depresją poporodową lub nawet z oznakami baby bluesa. Jeśli kobieta czuje się przygnębiona, obciążona nowymi obowiązkami, smutna, nic jej nie cieszy, do tego nie czuje wsparcia ze strony bliskich, to specjaliści mogą pomóc jej poradzić sobie z tymi odczuciami. Korzystanie z pomocy specjalistów w takiej sytuacji nie powinno być powodem do wstydu. To raczej troska kobiety o siebie, co przekłada się także na dziecko.

Kiedy do lekarza?

Należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, jeśli:
– wystąpiła gorączka powyżej 38 stopni i pojawiły się objawy grypopodobne – może to być spowodowane stanem zapalnym piersi;
– krwawienie z dróg rodnym jest zielonkawe lub mocno czerwone i brzydko pachnie – mogą to być objawy zakażenia;
– rana o cesarskim cięciu nadal boli, puchnie, swędzi, sączy się z niej ropa;
– pojawiły się silne bóle brzucha.

Gdy w ciąży coś się działo

Jeśli po porodzie wystąpiło krwawienie lub było przeprowadzone łyżeczkowanie, kobieta powinna odwiedzić ginekologa po 6 tygodniach od porodu, a wcześniej zrobić badania krwi i pokazać je ginekologowi.

Po zatruciu ciążowym – konieczna jest kontrola ciśnienia tętniczego 2 razy dziennie, codzienne sprawdzanie wagi, co tydzień badanie moczu, by sprawdzić obecność białka, a po 6 tygodniach wizyta u ginekologa z wcześniej przeprowadzonymi badaniami krwi.

Jeśli w ciąży kobieta miała infekcję dróg moczowych, przed wizytą kontrolną u ginekologa powinna wykonać posiew moczu i jego badanie ogólne.


Bibliografia

Solnica B., Badania laboratoryjne. Wartości referencyjne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2010, ISBN 978-83-7430-267-8
Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
Bręborowicz G. Ginekologia i położnictwo, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3082-X