Grypa w ciąży

Grypa w ciąży nie jest zwykłym przeziębieniem lub grypą jak każde inne lub poprzednio przebyte schorzenie. Choć rzadko jest ona powodem uszkodzenia płodu, to stanowi jednak duże zagrożenie dla kobiety. Przygotowując się do ciąży, warto pomyśleć nie tylko o braniu odpowiednich witamin, preparatów i robieniu badań, lecz także o szczepieniu przeciwko grypie. 

Profilaktyka grypy w ciąży

Zaszczepienie się jest najlepszą ochroną i profilaktyką przed grypą, jaką może zastosować kobieta. Amerykański Komitet Doradczy ds. Szczepień Ochronnych określając grupy ryzyka, dla których szczepienie przeciwko grypie jest szczególnie zalecane, wyszczególnił w nich grupę kobiet, które w najbliższym sezonie zachorowań będą (lub planują być) w ciąży.  

Konieczność takiej profilaktyki wynika z ryzyka powstania u kobiety ciężarnej ciężkich powikłań grypy. Większa podatność kobiet w ciąży na takie zdarzenia wynika ze zmian adaptacyjnych w ich organizmie, powstałych w odpowiedzi na rozwijającą się ciążę, które nie sprzyjają prawidłowej reakcji i walce z zakażeniem wirusem grypy. W trakcie ciąży u kobiet zwiększa się częstość rytmu serca i objętość krwi wypompowywanej w trakcie jednej minuty (rzut serca), zwiększa się także zapotrzebowanie na tlen, a z powodu powiększającej się macicy i podniesionej wyżej przepony zmniejsza się pojemność płuc. Dużą zmianą dla organizmu kobiety jest także zmniejszenie odpowiedzi immunologicznej, co osłabia jej zdolność do bronienia się przed zakażeniem, ale jednocześnie zapewnia bezpieczeństwo dziecku, które nie jest „atakowane” przez układ immunologiczny matki.  

Szczepienie na grypę w ciąży

Zaznacza się także bezpieczeństwo zastosowania szczepienia przeciwko grypie u kobiet, które już są w ciąży. Nie notuje się niepożądanego wpływu inaktywowanej szczepionki na płód. To samo dotyczy kobiet karmiących piersią, w przypadku których szczepienie jest bezpieczne zarówno dla nich, jak i dla dziecka. Karmienie piersią nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia przeciwko grypie.  

Jednak sama szczepionka to nie wszystko. Należy zawsze pamiętać także o tym, by unikać w sezonie zachorowań miejsc, gdzie przebywa wiele osób, unikać kontaktu z osobami chorymi, myć często ręce i stosować pełnowartościową dietę.   

Jak przebiega grypa w ciąży?

Grypa w ciąży nie różni się zasadniczo od przebiegu grypy u innych osób. Wysoka gorączka (do 39 stopni Celsjusza), bóle mięśni, głowy, gardła, uczucie rozbicia, katar i kaszel – to objawy znane każdemu. Jednak niektóre z nich niosą także inne ryzyko, np. wysoka gorączka uwrażliwia mięsień macicy na substancje, które mogą wywoływać skurcze. Są one zazwyczaj niegroźne, jednak mogą doprowadzić do poronienia we wczesnej ciąży lub przedwczesnej czynności skurczowej w ciąży zaawansowanej.

U kobiet w ciąży należy być wyczulonym na wszelkie dodatkowe objawy lub nasilenie się już obecnych objawów, co może świadczyć o rozwijających się powikłaniach.   

Czy dziecko jest bezpieczne podczas grypy matki?

Płód chroniony jest poprzez łożysko, które w pełni wykształca się w 16. tygodniu ciąży. Od tej pory dziecko jest bezpieczne. Jednak zachorowanie na grypę w II–III trymestrze ciąży skutkuje czasem obniżoną masą płodu lub porodem przedwczesnym.  

Niektóre badania wskazują  także, że u dzieci matek, które na 2–4 miesiące przed porodem chorowały na grypę, istnieje ryzyko wystąpienia schizofrenii. U dzieci takich w wieku 7 lat obserwuje się problemy ze skupieniem uwagi, pamięcią czy formułowaniem myśli, a w wieku dorosłym u niektórych występują zaburzenia psychiczne, w tym psychoza. Dotyczy to tylko zakażenia wirusem grypy typu B. Najprawdopodobniej nie jest to jednak wpływ tylko samej grypy, ale także innych czynników środowiskowych i dotyczy niewielkiej części dzieci.  

Leczenie grypy w ciąży

Stosowanie leków w trakcie ciąży, nawet tych, które normalnie stosowane są najczęściej: leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, wymaga szczególnej ostrożności. Dlatego nie wolno przyjmować leków, nawet tych dostępnych bez recepty, bez konsultacji z lekarzem.

Przede wszystkim należy unikać stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych, np. ibuprofenu i kwasu acetylosalicylowego (może powodować groźne krwawienia), leków przeciwkaszlowych zawierających np. pochodne dekstrometorfanu.

Lekami bezpiecznymi, mogącymi mieć zastosowanie w zwalczaniu grypy są np.:

• paracetamol – na ból i gorączkę,
• leki przeciwhistaminowe – zawierające np. chlorfeniraminę, cymetydynę. 

Poza przyjmowaniem leków należy dbać o odpowiedni wypoczynek, pić dużo płynów (np. herbaty z cytryną, miodem, sok malinowy), starać się nawilżać powietrze w domu, spożywać pełnowartościową dietę bogatą w warzywa i owoce. Najlepszym i najskuteczniejszym leczeniem grypy jest leżenie w łóżku.  
 

Bibliografia

Dębska M., Dębski R. (red.), Choroby internistyczne i inne zaburzenia zdrowotne w ciąży, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-055-9
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
Steciwko A. (red.), Diagnostyka różnicowa najczęstszych dolegliwości, Urban & Partner, Wrocław 2009,     ISBN 978-83-7609-062-7
Tomasiewicz K. (red.), Leczenie chorób infekcyjnych, Czelej, Lublin 2006, ISBN 83-89309-77-7