Krwawienia w ciąży

Krwawienia w ciąży, statystycznie rzecz ujmując, zdarzają się co piątej kobiecie. Na szczęście nie zawsze grożą poronieniem. Stanowią jednak sygnał ostrzegawczy, że czas zwolnić tempo. Większość kobiet w takiej sytuacji słyszy od lekarza, że trzeba leżeć i nie przemęczać się. Jeśli krwawienie jest niewielkie, wszystko powinno zakończyć się pomyślnie. Niekiedy zalecane jest przyjmowanie leków rozkurczowych lub hormonalnych. Jeśli krwawienia są obfite i intensywne, konieczny okazuje się pobyt w szpitalu. Losy kobiety ciężarnej i jej dziecka zależą od przyczyny krwawień i czasu, w jakim wystąpiły.

Krwawienia na początku ciąży

Krwawienie pojawia się najczęściej w pierwszych miesiącach ciąży, a jego przyczyny mogą być różne. Za niewielkie krwawienie podczas ciąży odpowiada zagnieżdżenie się jaja płodowego. W drugiej połowie cyklu, w którym nastąpiło zapłodnienie, jajo płodowe implantuje się w ścianie macicy. Czasami wywołuje to dość obfite krwawienie, które kobieta może wziąć za początek normalnej miesiączki. Nie ma ono wpływu na dalszy rozwój ciąży. Przyczyną krwawień na początku ciąży mogą też być choroby macicy, np. polipy czy nadżerka. Krwawienie z tego powodu zwykle jest niewielkie i nie komplikuje dalszego przebiegu ciąży.

Czasem krwawienie pojawia się w dniach, w których wypadałaby miesiączka, gdyby kobieta nie była w ciąży. Taki typ krwawienia nie jest jednak niebezpieczny. Za krwawienia podczas ciąży odpowiadają najczęściej niedobory progesteronu. Jeśli lekarz podejrzewa, że to one są przyczyną krwawienia, zleca badanie poziomu progesteronu we krwi. Gdy wynik potwierdza wstępną diagnozę, podaje się leki „na podtrzymanie ciąży”. Stosuje się je zwykle od 16. tygodnia ciąży. Nie stwierdzono, by miały niekorzystny wpływ na płód.

Przyczyny krwawień w zaawansowanej ciąży

Krwawienie w ciąży może wskazywać na ciążę pozamaciczną. Mówi się o niej, gdy zarodek zagnieździ się poza jamą macicy, np. w jajowodach. Krwawieniu towarzyszą wówczas ostre, kujące bóle podbrzusza, zazwyczaj z jednej strony. Czasami występują również zasłabnięcia i omdlenia. Ponieważ ciąża pozamaciczna zagraża zdrowiu, a nawet życiu kobiety, z takimi objawami trzeba jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Za krwawienie w czasie ciąży może również odpowiadać zaśniad groniasty, czyli przerost tkanek, z których wykształca się łożysko. Uniemożliwia on rozwój zarodka. Diagnozę można postawić na podstawie badania USG. W takim przypadku konieczne jest wyłyżeczkowanie jamy macicy i leczenie szpitalne.

Krwawienie w ciąży może też być objawem poronienia. Poronienie to zakończenie ciąży przed 22. tygodniem. Można je podejrzewać, gdy krwawienie jest obfite, długotrwałe – powyżej trzech dni – i towarzyszą mu bolesne skurcze brzucha, uczucie ucisku w podbrzuszu oraz złe samopoczucie. Przy podejrzeniu poronienia trzeba jak najszybciej zgłosić się do szpitala. Lekarz oceni sytuację i albo zrobi wszystko, by podtrzymać ciążę, albo – jeśli krwawienie nie ustaje i nie ma szans na powstrzymanie poronienia – wykona zabieg wyłyżeczkowania macicy.

Krwawienia spowodowane problemami z łożyskiem

W środkowych i końcowych miesiącach ciąży krwawienia występują znacznie rzadziej, a przy tym są zwykle niewielkie i niegroźne. Najczęściej ich przyczynę stanowi nadżerka szyjki macicy. Jeśli jednak pojawi się silniejsze krwawienie, może być spowodowane problemami z łożyskiem.

• Łożysko przodujące. Bezbolesne krwawienie w drugiej połowie ciąży może oznaczać, że łożysko umiejscowiło się w dolnej części macicy. Pod koniec ciąży jej ściany robią się cieńsze, a szyjka skraca się i ulega rozpulchnieniu. Łożysko, którego tkanki nie są rozciągliwe, częściowo odrywa się od ściany macicy i stąd krwawienie. Takie krwawienia pojawiają się zwykle nagle, bez żadnej widocznej przyczyny, czasami po stosunku. Zwykle ustępuje samoistnie, ale konieczne jest leżenie i obserwacja w szpitalu.
• Przedwczesne odklejenie łożyska. Może się zdarzyć na skutek urazu brzucha, nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego lub zaburzeń krzepnięcia krwi u matki. Objawia się nieprzerwanym bólem brzucha i krwawieniem. Bywa, że łożysko odkleja się tylko na niewielkiej powierzchni. Wtedy pomiędzy nim a ścianą macicy tworzy się krwiak. Krew nie wypływa z dróg rodnych, jedynym objawem jest ból. Taki stan wymaga obserwacji w szpitalu, ale jest szansa na dalszy prawidłowy rozwój ciąży, gdyż krwiak po jakimś czasie sam się wchłania. Obfite krwawienie świadczy jednak o rozległym odklejeniu się łożyska, co zagraża życiu matki i dziecka. Konieczne jest wtedy cesarskie cięcie.

Na kilka dni przed porodem często odchodzi tzw. czop śluzowy zamykający szyjkę macicy. Śluz bywa podbarwiony krwią, gdyż szyjka jest wtedy bardzo rozpulchniona i przekrwiona. Stąd również częste plamienia po badaniu ginekologicznym, które są jednak zupełnie niegroźne.

Co robić w przypadku plamienia lub krwawienia w ciąży?

Jeśli zauważysz niewielkie plamienie:

• połóż się, odpocznij, czekaj i obserwuj, co się dzieje;
• nie łykaj żadnych lekarstw;
• nie musisz jechać do lekarza, gdy plamienie ustąpi, ale zgłoś to w czasie najbliższej wizyty.

Jeśli zauważysz krwawienie przypominające skąpą miesiączkę:

• połóż się;
• skontaktuj się z lekarzem prowadzącym ciążę.

Prawdopodobnie ginekolog zechce cię zbadać. Pojedź do niego samochodem lub taksówką, staraj się mało chodzić. Jeżeli pojawi się krwawienie przypominające obfitą miesiączkę, jedź szybko do szpitala. Jeżeli nie może cię zawieźć mąż, wezwij karetkę pogotowia. Krwawienia podczas ciąży mogą zdarzyć się w dowolnym okresie jej trwania i o zróżnicowanym nasileniu. Przyczyn występowania krwawień jest wiele. Jedne są groźne dla życia matki i dziecka, drugie niekoniecznie. Krwawienia w ciąży mogą być spowodowane zwykłym przemęczeniem i zbyt aktywnym trybem życia. Wtedy wystarczy odpoczynek i „zwolnienie tempa”. Jednakże żadnego krwawienia z dróg rodnych nie wolno lekceważyć. Należy w miarę jak najszybszym czasie skontaktować się z ginekologiem w celu przeprowadzenia odpowiednich badań. Tylko lekarz może stwierdzić, czy występujące krwawienie jest groźne czy też nie.

Bibliografia:
Pisarski T., (red.), Położnictwo i ginekologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-3269-5.