Niepokojące objawy ciąży

Ciąża to szczególny czas w życiu kobiety. Pod wpływem hormonów jej organizm zmienia się, aby zapewnić jak najlepsze warunki do rozwoju nowego życia. Szczególnie w pierwszym trymestrze przyszłej matce doskwiera wiele dolegliwości związanych z działaniem estrogenów, progesteronu i gonadotropiny kosmówkowej (hormon produkowany przez tkanki embrionalne). Jednak wśród tych wszystkich objawów niezwykle istotne jest wyodrębnienie problemów mogących zagrażać kobiecie lub dziecku.

Krwawienie z dróg rodnych

Jedyny rodzaj krwawienia, który nie powinien martwić przyszłej matki, a wręcz przeciwnie, świadczy o prawidłowym rozwoju ciąży – jest obserwowany około 12.–13. dnia od zapłodnienia. Można je łatwo pomylić z krwawieniem miesiączkowym, ponieważ pojawia się w terminie przypadającym na początek kolejnego cyklu i wygląda bardzo podobnie. Powstaje na skutek zagnieżdżania się jaja płodowego w ścianie macicy.

Inne krwawienia pojawiające się we wczesnej ciąży zawsze są objawem patologii. Przyczyną może być zbyt małe stężenie progesteronu (hormon niezbędny dla prawidłowego przebiegu ciąży) lub jest to znak od naszego organizmu, że czuje się przeciążony. Takie problemy można łatwo usunąć, wtedy nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla ciąży. Jednak obecność krwi w drogach rodnych bywa oznaką bardzo niebezpiecznych zaburzeń. Poronienie to chyba najgorsza rzecz, jaka może spotkać przyszłą matkę. W takiej sytuacji krwawieniu zwykle towarzyszy ból w dole brzucha. Kolejną przyczyną pojawienia się krwi na bieliźnie, tym razem zagrażającą życiu matki, jest ciąża pozamaciczna. To sytuacja, w której zapłodniona komórka jajowa zagnieżdża się w nieprawidłowym miejscu (normalnie powinna się umiejscowić w ścianie macicy), np. w jajowodzie, jajniku lub jamie brzusznej. Nieprawidłowo zagnieżdżony zarodek nie ma szans na prawidłowy rozwój, co w konsekwencji prowadzi do jego obumarcia. Poza tym rosnąć, może uszkodzić naczynia krwionośne matki lub pęknąć, powodując śmiertelnie groźny krwotok.

W drugiej połowie ciąży krwawienia zdarzają się znacznie rzadziej, są natomiast zawsze oznaką zagrożenia dla matki i płodu. Za ponad połowę krwawień w tym okresie są odpowiedzialne przedwczesne oddzielanie się prawidłowo umiejscowionego łożyska i łożysko przodujące (nieprawidłowo położone – zbyt blisko ujścia szyjki macicy). Pozostałe przyczyny to: uraz dróg rodnych, przedwczesne rozpoczęcie się porodu (po 22. tygodniu ciąży nie mówi się już o poronieniu, tylko o porodzie przedwczesnym) oraz choroby szyjki macicy, w tym nowotwór.

Ból brzucha w ciąży

Ból brzucha w ciąży zazwyczaj jest niepokojącym objawem. W pierwszym trymestrze może być oznaką dużego zagrożenia dla jej dalszego trwania. Podejrzenie poronienia nasuwają ból w dolnej części brzucha oraz krwawienie z dróg rodnych. Przy zagrożeniu utratą dziecka (stan, w którym ciążę można jeszcze uratować) dolegliwości bólowe są zwykle niewielkie, a krwawienie ma raczej formę plamienia. To moment, w którym należy bezzwłocznie udać się do lekarza. Jeśli opóźnimy konsultację, a dolegliwości będą się nasilać, prawdopodobnie nie będzie można już temu zapobiec.

Bóle brzucha we wczesnej ciąży czasem świadczą o nieprawidłowym zagnieżdżeniu się jaja płodowego (ciąża pozamaciczna).

W drugiej połowie ciąży ból brzucha, zwłaszcza zlokalizowany w jego górnej części, może świadczyć o rozwijającej się chorobie wątroby (zespół HELLP). Zwłaszcza jeśli towarzyszą mu nudności, wymioty i podwyższone ciśnienie tętnicze.

Poza zaburzeniami bezpośrednio związanymi z ciążą, przyszłą matkę czasem dotykają choroby dotyczące całej populacji. Ważne jest, aby bezzwłocznie poszukać pomocy w najgroźniejszych sytuacjach. Mowa tu o objawach „ostrego brzucha”. To odczuwanie silnego, narastającego bólu w tej okolicy z dołączającymi się mdłościami i wymiotami. Następnie przestaje się oddawać stolec i gazy. Do tego dołącza się szybkie bicie serca i przyspieszenie oddechu. Takie dolegliwości mogą mieć wiele przyczyn (ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie pęcherzyka żółciowego, ostre zapalenie trzustki, zapalenie nerek, kamica nerkowa). Wszystkie jednak zagrażają życiu kobiety i płodu. Dlatego nie warto czekać na wystąpienie wszystkich symptomów, tylko skontaktować się z lekarzem, nawet przy niewielkich dolegliwościach bólowych w jamie brzusznej.

Osłabienie ruchów płodu

Kobieta zaczyna odczuwać, że dziecko się porusza około 18.–20. tygodnia ciąży. Od tego czasu trzeba liczyć ruchy płodu. Powinno ich być przynajmniej 10 w ciągu 2 godzin. Dlatego obserwacje należy prowadzić do tej właśnie liczby i sprawdzić, jak długo to trwało. To jeden z najstarszych, ale bardzo istotny sposób oceny stanu płodu. Osłabienie aktywności malucha może świadczyć o niedotlenieniu, co stanowi duże zagrożenie dla jego zdrowia lub życia. Znaczne zwiększenie ruchliwości też jest sygnałem alarmującym. Aby to zweryfikować, trzeba natychmiast udać się do specjalisty, który po dokładnym zbadaniu dziecka będzie mógł potwierdzić lub wykluczyć nasze obawy.

Jeśli kobieta ma problemy z oceną ruchów płodu, można jej pomóc, obserwując jego aktywność w USG.

Czynność skurczowa macicy przed 38. tygodniem ciąży

Pojawienie się skurczów macicy (zwłaszcza > 4 na godzinę) może oznaczać przedwczesne rozpoczęcie się akcji porodowej. Przyjście na świat przed osiągnięciem pełnej dojrzałości do życia poza organizmem mamy wiąże się z wieloma zagrożeniami. Wcześniaki są narażone na niewydolność oddechową, krwawienia wewnątrzmózgowe, martwicze zapalenie jelit, przetrwały przewód Botalla (łączy aortę z tętnicą płucną, po urodzeniu powinien ulec zamknięciu) oraz ogólnie pojętą umieralność okołoporodową. Przy odpowiednio wczesnym zgłoszeniu się do szpitala można zapobiec przedwczesnym narodzinom, co zwiększa szanse dziecka na prawidłowy, zdrowy rozwój.

Odpływanie wód płodowych przed 38. tygodniem ciąży

To niezwykle niebezpieczna sytuacja dla płodu. Jego cały świat ulega zachwianiu i grożą mu poważne infekcje. To też jedna z najczęstszych przyczyn wystąpienia porodu przedwczesnego. Dlatego gdy podejrzewamy wyciek płynu owodniowego, należy bezzwłocznie udać się do specjalisty.

Świąd lub zażółcenie skóry

Jeżeli świąd jest umiarkowany i występuje w I trymestrze, nie ma powodu do obaw. Powinien wzbudzać niepokój, gdy nie ustępuje po tym okresie lub się nasila. Na uwagę zasługuje uczucie swędzenia skóry w drugiej połowie ciąży. Jest zazwyczaj objawem zaburzeń pracy wątroby pod postacią cholestazy ciężarnych. Choroba nie stanowi dużego zagrożenia dla matki, ale dla płodu już tak. Trzeba się liczyć z możliwością wystąpienia porodu przedwczesnego, niedotlenieniem płodu, a nawet z jego śmiercią. Przyczyną są zaburzenia w funkcjonowaniu komórek wątroby, pojawiające się tylko w czasie ciąży. Powoduje je nadwrażliwość na estrogeny. W rezultacie wątroba produkuje nieprawidłową żółć. Głównym i zarazem pierwszym symptomem choroby jest świąd. Najbardziej dokucza w okolicy dłoni i stóp, ale może obejmować całe ciało. Objawy przeważnie nasilają się w nocy. Następnie pojawia się żółtaczka (zażółcenie skóry i błon śluzowych). Aby uniknąć niebezpiecznych powikłań przy pojawieniu się nawet niewielkiego świądu, ale o charakterystycznym umiejscowieniu, należy udać się do lekarza.
 

Bibliografia

Drews K., Słomko Z., Krwotoki położnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-3621-3
Bourne T., Condous G., Postępowanie w powikłaniach wczesnej ciąży - podręcznik, Medipage, Warszawa 2007, ISBN 978-83-89769-47-3
Florjański J. (red.), 80 przypadków ginekologiczno-położniczych, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-31-6
Bręborowicz G. Ciąża wysokiego ryzyka, Ośrodek Wydawnictw Naukowych, Poznań 2010, ISBN 83-7314-059-2