Opryszczka w ciąży

Opryszczka w ciąży może skutkować przeniknięciem wirusa do rozwijającego się w łonie płodu i doprowadzić do poważnych zaburzeń rozwojowych. Maści, plastry i domowe sposoby walki z opryszczką łagodzą jedynie jej objawy, ale nie wpływają na osłabienie wirusa. Szacuje się, że aż 29 milionów Polaków nosi w sobie wirusa HSV odpowiedzialnego za powstawanie opryszczki. Nawet jeśli nie występują objawy opryszczki, można zarażać wirusem innych. Kobieta ciężarna powinna dbać o siebie, a w razie wystąpienia opryszczki skontaktować się z ginekologiem i podjąć leczenie.

Co to jest opryszczka?

Opryszczka należy do jednej z najpowszechniejszych chorób wirusowych skóry i błon śluzowych. Najczęściej ma charakter przewlekły i nawrotowy. Jest chorobą zakaźną, wywoływaną przez wirusa HSV – Herpes Simplex Virus. Wirus opryszczki występuje w dwóch odmianach: HSV1 oraz HSV2. Do zakażenia opryszczką dochodzi drogą kropelkową, przez dotyk lub w wyniku kontaktów seksualnych. Wirus HSV1 najczęściej rozprzestrzenia się poprzez błony śluzowe jamy ustnej lub przez zmienioną chorobowo skórę twarzy, np. w wyniku pocałunku. Wirus HSV2 rozprzestrzenia się przez skórę i błony śluzowe narządów płciowych oraz okolic odbytu. Zarówno jeden, jak i drugi typ wirusa może mieć różną lokalizację objawów. I HSV1, i HSV2 mogą skutkować opryszczką wargową lub opryszczką narządów płciowych – szczególnie niebezpieczną w okresie ciąży.

Wirus HSV po zakażeniu pozostaje w organizmie przez całe życie, nawet wtedy, gdy objawy choroby ustępują. Wirus uaktywnia się za każdym razem, gdy spada odporność organizmu. Nawrotom choroby sprzyjają: oziębienie organizmu, ekspozycja na promienie UV, gorączka, stres, miesiączka, urazy mechaniczne błon śluzowych i skóry. Do zakażenia HSV2 dochodzi najczęściej między 14. a 29. rokiem życia. Szacuje się, że średnio ponad 20% kobiet w ciąży na świecie jest zakażonych wirusem HSV, a u około 2% kobiet do zakażenia opryszczką dochodzi w czasie ciąży. Taka sytuacja jest szczególnie niebezpieczna dla rozwijającego się płodu oraz przy narodzinach dla noworodka. Aż 80% zakażeń ma od początku bezobjawowy charakter, co oznacza, że nie będąc świadomym nosicielstwa choroby, można zarażać opryszczką.

Opryszczka narządów płciowych

Wiele kobiet nie jest świadomych tego, że opryszczka w ciąży stwarza zagrożenie rozwoju, a nawet życia płodu. Problem zakażenia wirusem HSV2 dotyczy około miliarda osób na całym świecie. Opryszczka narządów płciowych to najczęstsza choroba przenoszona drogą płciową. Wirus atakuje kobiety w wieku rozrodczym, a aż 20% zakażonych stanowią kobiety będące w ciąży. Kiedy do zakażenia wirusem HSV dochodzi w trakcie trwania ciąży, taka sytuacja jest bardzo groźna dla dziecka.

Kiedy do zakażenia wirusem dochodzi po raz pierwszy, mówi się o tzw. zakażeniu pierwotnym. Objawy opryszczki w tym typie zakażenia występują zaledwie u 20% chorych, pozostała część przechodzi formę bezobjawową choroby. Objawy opryszczki, takie jak swędzące, wypełnione płynem bąble, pojawiają się do dwóch tygodni od zakażenia. Do tego czasu wirus namnaża się w miejscu kontaktu z organizmem i w węzłach chłonnych, które mogą boleć i powiększyć się. Zakażenie bezobjawowe to okres, gdy po ustąpieniu objawów pierwotnej infekcji choroba przechodzi w stan utajenia. W okresie utajenia można zarażać innych poprzez wydzieliny, takie jak ślina, łzy, wydzielina pochwowa, wydzielina z cewki moczowej, nasienie.

Czym grozi opryszczka w ciąży?

Opryszczka w ciąży wymaga natychmiastowej konsultacji z lekarzem i monitorowania stanu kobiety ciężarnej poprzez częste badania kontrolne aż do momentu porodu. Ginekolog prowadzący kobietę w ciąży powinien podjąć decyzję co do formy porodu. Powinna być ona jak najbardziej bezpieczna z punktu widzenia zdrowia dziecka. Zalecany poród u kobiet zainfekowanych wirusem opryszczki to cesarskie cięcie. Szacuje się, że aż 85% wszystkich zakażeń HSV u noworodków ma miejsce w czasie porodu. Do infekcji okołoporodowej może dojść niezależnie od stadium choroby matki, tak więc zarówno w fazie pierwotnej, wtórnej, jak i bezobjawowej, kobieta może zarazić opryszczką swoje dziecko. Ryzyko transmisji infekcji jest największe w przypadku pierwotnego zakażenia opryszczką.

Do zarażenia dziecka wirusem opryszczki może dojść na trzy sposoby:

• podczas ciąży – migracja wirusa wraz z krwią przez łożysko lub drogą wstępującą z pochwy do macicy,
• w trakcie porodu – noworodek podczas przechodzenia przez kanał rodny ma kontakt z wydzieliną ze zmian chorobowych u matki,
• przeniesienie wirusa od matki przez usta, ręce itp.

Zakażenie płodu opryszczką jest bardzo groźne i często wiąże się ze śmiercią dziecka. Bez leczenia umiera do 80% zakażonych dzieci. Niestety, nawet w przypadku podjęcia leczenia śmiertelność noworodków zarażonych HSV nadal pozostaje dość wysoka. Zakażenie płodu w dwóch pierwszych trymestrach ciąży grozi nieprawidłowym rozwojem dziecka lub poronieniem. Zakażenie HSV w trzecim trymestrze ciąży skutkuje często porodem przedwczesnym.

Leczenie opryszczki w ciąży

Kiedy zakażenie opryszczką nastąpiło przed zajściem w ciążę i wystąpiły objawy choroby, a w czasie ciąży infekcja jest w okresie utajenia, należy skonsultować się z ginekologiem i podjąć leczenie profilaktyczne. W znacznym stopniu zmniejsza ono ryzyko wystąpienia nawrotu choroby i obecności cząsteczek wirusa na błonach śluzowych w okresie okołoporodowym. Przyczynia się to do zmniejszenia prawdopodobieństwa zakażenia płodu bądź noworodka. Wspomagająco podczas leczenia warto stosować witaminy z grupy B oraz unikać stresu. W ciąży nie wolno stosować leków kortykosteroidowych.

Bibliografia:
Jonderko G., (red.), Podręczna encyklopedia zdrowia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2002, ss. 512-513, ISBN 978-83-7506-075-1.