Półpasiec w ciąży

Półpasiec w ciąży może powodować nieprawidłowości w rozwoju płodu. Na ogół jednak zachorowanie na półpasiec w okresie ciąży nie jest groźne dla dziecka, ponieważ kobieta ma już przeciwciała przeciw wirusowi wywołującemu tę chorobę. Zakażenie półpaścem powoduje wirus Varicella-zoster (VZV), ten sam, który wywołuje ospę wietrzną. Po przechorowaniu ospy kobieta ma już wykształcone mechanizmy obronne przeciw wirusowi VZV i zachorowanie na półpaśca w ciąży nie jest już groźne dla płodu. Pierwotne zakażenie wirusowe w ciąży niesie jednak ryzyko powikłań zdrowotnych u dziecka.

Półpasiec a ciąża

Półpasiec to dość rzadka choroba zakaźna wywoływana przez ten sam wirus, który powoduje ospę wietrzną. Po przebyciu ospy wirus pozostaje w ustroju w postaci utajonej. Lokalizuje się w pewnych komórkach nerwowych, tzw. zwojach rdzeniowych. W okresie obniżonej odporności organizmu wirus VZV ponownie się uaktywnia, powodując półpasiec. Półpasiec może dotyczyć osoby w każdym wieku. Ma tendencję do uczynniania się u kobiet ciężarnych, jeśli wcześniej chorowały one na ospę. W takim przypadku zachorowanie na półpaśca w ciąży nie jest groźne dla płodu, gdyż kobieta ma przeciwciała chroniące dziecko przed zakażeniem. Niebezpieczne jednak może być pierwotne zakażenie wirusem VZV w ciąży, gdy chora nie przeszła wcześniej ospy.

Półpasiec w ciąży wynikający z pierwotnego zakażenia VZV może być przyczyną powikłań zdrowotnych u dziecka, takich jak: niedorozwój kończyn, wady układu moczowego oraz wady oczu. Wirus VZV przenika przez łożysko i może dojść do zakażenia wewnątrzmacicznego płodu. Najbardziej niebezpieczne dla dziecka jest zarażenie w pierwszym trymestrze ciąży. W przypadku zakażenia wewnątrzmacicznego noworodek może urodzić się z ospą wietrzną lub półpaścem. Objawy choroby występują wtedy również u matki dziecka. Półpasiec przybiera u dziecka najcięższą postać, jeśli zakażenie nastąpi w okresie od pięciu dni przed porodem do dwóch dni po porodzie. Choroba u noworodka w takim wypadku trwa zwykle około 10 dni. Zdarzają się przypadki śmiertelne, obejmujące około 5-30%.

Najskuteczniejszy sposób zapobiegania półpaścowi w ciąży to szczepienie przed zajściem w ciążę przeciwko ospie. W czasie ciąży należy zaś przestrzegać zasad higieny i unikać kontaktów z osobami chorymi na ospę lub półpaśca.

Objawy półpaśca

Do zakażenia wirusem VZV dochodzi drogą kropelkową i powietrzną. Nazwa choroby wywodzi się stąd, że zmiany skórne dotyczą przeważnie tylko jednej połowy ciała. Rzadko kiedy występują na całym ciele. Zanim dojdzie do rozwinięcia się półpaśca, daje się zauważyć pierwsze symptomy choroby, takie jak: bóle głowy, ból gardła, ogólne złe samopoczucie, stan podgorączkowy. Wirus VZV rozmnaża się błyskawicznie. Charakterystyczne objawy półpaśca mają postać wykwitów skórnych pojawiających się w kilku rzutach. Początkowo są to płaskie, żywoczerwone plamy, które z czasem uwypuklają się i przeobrażają w czerwone grudki, a następnie pęcherzyki wypełnione płynem surowiczym. Tworzeniu się pęcherzyków, zwykle w obrębie jednej strony ciała, towarzyszą palące bóle z zaczerwienieniem.

Półpasiec może się ujawniać na dowolnej części ciała, jednak najczęściej występuje na tułowiu i na twarzy. Gdy półpasiec usytuowany jest na twarzy, może dojść do przejściowego porażenia nerwów twarzowych. Jeśli choroba zaatakuje oczy, może uszkadzać rogówkę i spojówki i przyczynić się do utraty wzroku. Pęcherzyki rozprzestrzeniają się stopniowo wzdłuż nerwu, zaopatrującego odpowiedni odcinek ciała, następnie przemieniają się w strupy i znikają po upływie dwóch-trzech tygodni, pozostawiając małe blizny. Piekące bóle mogą utrzymywać się jeszcze przez wiele tygodni lub miesięcy od przechorowania półpaśca.

Leczenie półpaśca

Półpasiec leczy się objawowo. W nieskomplikowanym półpaścu stosuje się tłuste maści, które umożliwiają bezbolesne usunięcie strupków po pęcherzykach. Miejsce po strupku można okryć opatrunkiem. W przypadku dużego nasilenia choroby lub znacznej jej bolesności dobre rezultaty daje zastosowanie acikloviru w postaci tabletek lub infuzji. Środek ten łagodzi i skraca przebieg choroby. Konieczne jest również pozostanie w łóżku i spożywanie dużej ilości płynów. W razie wystąpienia silnej gorączki można podać chorej środki przeciwgorączkowe bezpieczne dla płodu. Czasami półpasiec trwa wiele tygodni, powodując osłabienie organizmu i nerwobóle. W takim przypadku należy stosować suplementację witaminą B.

Bibliografia:
Jonderko G., (red.), Podręczna encyklopedia zdrowia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2002, s. 273, ISBN 978-83-7506-075-1.