Znieczulenie nerwu sromowego

Wiele kobiet denerwuje się przed porodem. Boją się bólu, jaki niesie ze sobą, i niepewności, gdy znajdą się w całkiem nowej dla siebie sytuacji. Poznanie jeszcze przed porodem różnych środków, które mogą złagodzić ból, pomoże zmniejszyć napięcie i niepokój. Kobieta będzie też bardziej świadomą pacjentką. Niektóre kobiety chcą rodzić naturalnie, bez żadnej medycznej interwencji, o ile nie jest ona potrzebna, inne zaś chcą otrzymać środki przeciwbólowe. Jednym z nich jest blokada nerwu sromowego.

Czym jest znieczulenie nerwu sromowego?

• Nerw sromowy to nerw mieszany, zawierający włókna czuciowe, ruchowe, współczulne i przywspółczulne. Jego włókna pochodzą z gałęzi brzusznych nerwów rdzeniowych. Nerw przechodzi przez miednicę mniejszą, a następnie dzieli się ta trzy części, tworząc nerw odbytnicy, nerw krocza i nerw grzbietowy, który u mężczyzn kończy się w penisie, a u kobiet łechtaczką. Do uszkodzenia nerwów sromowych może dojść w wyniku kontuzji, urazów lub powikłań po operacji.

• Podczas drugiej fazy porodu ból wynika w dużej mierze z rozdęcia dolnej części pochwy, sromu i krocza.

• Blokada nerwu sromowego wskazana jest podczas tej właśnie fazy, kiedy istnieją przeciwwskazania do innych znieczuleń i do znieczulenia pochwy, gdy zachodzi konieczność użycia kleszczy podczas porodu. Blokadę nerwu sromowego stosuję się także podczas naprawy uszkodzonego lub naciętego krocza. W przeszłości tę blokadę wykorzystywano jako alternatywne znieczulenie przy porodzie bliźniąt lub podczas porodu pośladkowego.

Jak podaje się to znieczulenie?

Znieczulając nerw sromowy lekarz bierze pod uwagę jego budowę. Możliwe są dwa sposoby wykonania blokady – przezpochwowe lub przez krocze.

Przezpochwowe podawanie znieczulenia

W trakcie tej metody podawania znieczulenia lekarz szuka poprzez pochwę lub odbyt kolca kulszowego. Kiedy lekarz już go wyczuwa palcem wskazującym lewej ręki, trzymając strzykawkę w prawej ręce, wprowadza igłę i podaje znieczulenie. Znieczulenie podawane jest także po drugiej stronie sromu.

Podanie znieczulenia przez krocze

Takie podejście rozważa się w momencie, gdy główka utrudnia palpacyjne badanie pochwy i takie podanie znieczulenia. Zakończenie kości kulszowej wyczuwane jest przez lekarza, który następnie wprowadza igłę i podaje znieczulenie. Znieczulenie również podaje się po drugiej stronie krocza.

Zdarza się, że znieczulenie nerwu sromowego nie działa w pełni. W około połowie przypadków jest ono nieskuteczne po jednej lub obu stronach. Znieczulenie to nie działa w przedniej części krocza. Często też niemożność odczekania odpowiedniej ilości czasu, by mogło ono zadziałać jest przyczyną tego, że nie przynosi ulgi. To znieczulenie do porodu nie znosi bólu i skurczy macicy – są one przesyłane za pośrednictwem innych nerwów współczulnych. Nie powoduje rozluźnienia macicy.

Dobre i złe strony znieczulenia krocza

Zalety
Często kobiety decydują się, że chcą urodzić dziecko bez podawania im środków znieczulających podczas akcji porodowej. Jednakże zdarza się tak, że gdy dochodzi do momentu, w którym kobieta powinna przeć, nie ma ona na to siły. Może być także zaskoczona tym, jak bardzo parcie może ją boleć. Znieczulenie nerwu sromowego może złagodzić ból i powstrzymać nieprzyjemności. Może także kobiecie przynieść ulgę w końcowym stadium porodu, i sprawić, że narodziny dziecka będą mniej przerażające. Blokada nerwu sromowego działa ok. godziny i pozwala kobiecie szybko odzyskać siły.

Wady

• Znieczulenie nie pomaga we wcześniejszych etapach ciąży – sprawdza się tylko wtedy, gdy kobieta już prze. Podanie tego rodzaju znieczulenia może w niektórych przypadkach obniżyć potrzebę parcia, a także wywołać reakcję alergiczną.

• Znieczulenie przenika do krwi matki i przechodzi przez łożysko, może więc wpływać na dziecko. Noworodek może mieć większe trudności na początku podczas karmienia piersią. 

• Nerw sromowy odpowiedzialny jest za prawidłowe funkcjonowanie pęcherza i funkcje seksualne. Uszkodzenie lub zniszczenie go przez dłuższy nacisk jaki jest wywierany na nerw podczas porodu może być przyczyną ukrytych uszkodzeń poporodowych. Przez to może wystąpić nieotrzymanie moczu lub stolca i inne problemy związane z kroczem.

Uszkodzenia poporodowe jawne są to uszkodzenia rozpoznawane przez ginekologa w trakcie szycia krocza po porodzie. Według różnych statystyk częstość występowania tych uszkodzeń wynosi od 2 do 14%. Uszkodzenia poporodowe ukryte są to takie uszkodzenia, które nie są stwierdzane bezpośrednio po szyciu krocza, a widoczne są w obrazie ultrasonograficznego badania przezodbytniczego. Tzw. niewydolność neurologiczna mięśni zwieraczy powstaje w wyniku przedłużonego parcia lub w wyniku przecięcia nerwów sromowych w trakcie nacinania krocza. Nerw ulega nieodwracalnemu uszkodzeniu, gdy jest narażony na działanie ciśnienia około 80 mmHg przez 8 godzin. Średnie ciśnienie podczas porodu wynosi przeciętnie około 100 mmHg, a w trakcie drugiego okresu porodu może przekraczać nawet 200 mmHg.

Nad czym warto się zastanowić...

Przed zdecydowaniem się na ten rodzaj znieczulenia warto wziąć pod uwagę następujące kwestie:

• aby kobieta poczuła ulgę potrzebne są większe ilości środka znieczulającego,

• środki wykorzystywane do znieczulenia miejscowego dostaje się do krwi i przenikają do łożyska,

• dziecko może mieć problem z karmieniem piersią,

• istnieje ryzyko miejscowego działania toksycznego podawanego preparatu,

• pojawia się ryzyko wystąpienia skrzepów krwi i infekcji.
  
  
  Bibliografia
  
  Kaleta M. (red.), Podstawy położnictwa. Najważniejsze zagadnienia, Urban & Partner, Wrocław 2011, ISBN 978-83-7609-254-6
  Hanretty K. P. Położnictwo, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-34-5
  Drobnik L., Kuczkowski K., Anestezjologia w położnictwie i medycynie perinatalnej, Med-Media, Warszawa 2009, ISBN 978-83-60418-40-6
  Kruszyński Z. Anestezjologia położnicza. Położnicze stany naglące., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 978-83-200-4173-6