Ciąża wysokiego ryzyka

Jeszcze przed zajściem w ciążę ważne jest, aby kobieta zdrowo się odżywiała i prowadziła zdrowy tryb życia. Dobra opieka prenatalna i medyczna podczas ciąży może zapobiec wystąpieniu komplikacji w czasie dziewięciu miesięcy oczekiwania na dziecko. Ciąża wysokiego ryzyka obejmuje 6-8% wszystkich ciąż. Komplikacje mogą być poważne i wymagać specjalistycznej opieki.

Czynniki ryzyka

Istnieją pewne czynniki, które jeszcze przed zajściem w ciążę mogą sugerować, że będzie to ciąża wysokiego ryzyka. U matki te czynniki, to:

• młody lub zaawansowany wiek (mniej niż 15, więcej niż 35 lat);
• otyłość lub niedowaga;
• wystąpienie komplikacji podczas poprzedniej ciąży (włączając w to obumarcie płodu, przedwczesny poród, stan przedrzucawkowy, rzucawkę i innne komplikacje w ciąży);
• przebycie więcej niż pięciu ciąż przez kobietę;
• krwawienie podczas trzeciego trymestru ciąży;
• choroby przewlekłe matki (np. astma, choroby autoimmunologiczne, nowotwory, anemia sierpowata, gruźlica, opryszczka, AIDS) lub inne dolegliwości niezwiązane z ciążą.

U dziecka:

• narażenie na infekcje (szczególnie opryszczka, wirusowe zapalenie wątroby, świnka, różyczka, ospa wietrzna, kiła, toksoplazmoza);
• narażenie na szkodliwe działanie leków;
• narażenie na szkodliwe działanie substancji uzależniających (papierosy, alkohol, narkotyki).

Ciąża traktowana jest także jako ciąża wysokiego ryzyka, gdy jest ona mnoga lub gdy badania prenatalne wykażą ciężką chorobę u dziecka (np. wadę serca). W takich przypadkach matka poddawana jest specjalistycznym badaniom i otrzymuje leki, by donosić bezpiecznie dziecko.

Czasami jednak lekarz decyduje się na wcześniejsze zakończenie ciąży lub przeprowadzenie cesarskiego cięcia zamiast prowadzenia porodu siłami natury.

Zagrożenia ciąży

W czasie ciąży również mogą pojawić się problemy zdrowotne, które wpłyną na podwyższenie ryzyka związanego z ciążą. Mogą one rozwinąć się nawet wtedy, gdy matka przed ciążą była zdrowa.

Kobieta z ciążą wysokiego ryzyka wymaga bardziej wzmożonej opieki lekarskiej niż kobieta, której ciąża przebiega w pełni prawidłowo. Opieka ta może obejmować: częstsze wizyty u lekarza, przeprowadzenie badań, które pozwolą monitorować chorobę, badanie krwi, sprawdzające poziom leków we krwi, USG, amniopunkcję. Badania płodu sprawdzają, czy rozwija się on prawidłowo, pomagają także podjąć decyzję o wcześniejszym lub nie zakończeniu ciąży.  

Kobiety, które mają problemy zdrowotne powinny jeszcze przed zajściem w ciążę udać się do ginekologa. Pozwoli to na przedyskutowanie z nim wpływu schorzenia na ciążę. Poza tym w niektórych chorobach ciąża jest czynnikiem podnoszącym ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych u kobiet.

Czasami leki, które kobieta przyjmuje, by kontrolować chorobę, mogą być szkodliwe dla płodu. W niektórych przypadkach można zastąpić je innymi lekami, które są bezpieczne w ciąży. Czasami jednak zamienniki nie są dostępne i kobieta musi mieć świadomość ryzyka, na jakie narażone będzie dziecko. Wówczas konieczne są badania płodu.

Jeśli kobieta zaszła w ciążę, a wcześniej nie odbyła wizyty u lekarza, powinna jak najszybciej się z nim skontaktować. Zwykle lekarz ustala szybki termin konsultacji, ponieważ przyjmowane przez matkę leki w przypadku ciężkich schorzeń medycznych mogą zaszkodzić dziecku i podnosić ryzyko wystąpienia poronienia i innych komplikacji w ciąży.

Zmniejszanie zagrożenia ciąży

W ciąży wysokiego ryzyka kobieta może podjąć pewne kroki w celu zminimalizowania niektórych problemów:

• przyjmować co najmniej 400 mikrogramów kwasu foliowego codziennie, jeśli myśli, że mogła zajść w ciążę i kontynuować przyjmowanie go, gdy już będzie w ciąży;
• wykonać odpowiednie szczepienia;
• utrzymywać zdrową wagę i dietę, regularnie ćwiczyć, unikać palenia, alkoholu lub narkotyków;
• być pod opieką prenatalną od wczesnej ciąży.

Bibliografia

Bręborowicz G. Ciąża wysokiego ryzyka, Ośrodek Wydawnictw Naukowych, Poznań 2010, ISBN 83-7314-059-2
Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
Hanretty K. P. Położnictwo, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-34-5
Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6