Zmiany w ciąży

Ciąża to wspaniały okres w życiu kobiety. Jej ciało musi sprostać wymaganiom małej istoty zamieszkującej macicę, a ma ona wiele potrzeb. Dlatego w organizmie zmiany w ciąży są tak liczne. Od momentu zapłodnienia zwiększa się wydzielanie hormonów, takich jak estrogeny, progesteron i hCG (ludzka gonadotropina kosmówkowa – powstaje w łożysku).

Pod ich wpływem organizm kobiety przystosowuje się do bycia matką. Są one też przyczyną występowania tzw. pierwszych objawów ciąży. Już po kilku dniach od poczęcia pojawiają się mrowienie i przeczulica w piersiach, które będą się powiększać aż do końca ciąży (rozwija się w nich tkanka produkująca pokarm). Niedługo potem kobiecie mogą dokuczać poranne nudności i wymioty, które ustąpią pod koniec pierwszego trymestru.

Zmiany w ciąży w pierwszych tygodniach

Wraz ze wzrostem płodu powiększa się też macica. Około 10. tygodnia ciąży da się ją wyczuć tuż nad spojeniem łonowym. Od tego czasu na podstawie jej wielkości można w przybliżeniu określić czas trwania ciąży.

Skóra przyszłej mamy również się zmienia pod wpływem hormonów. Często powstają w niej rozstępy. W pewnych miejscach (brodawki sutkowe, narządy płciowe, linia biegnąca od pępka w dół) gromadzi się większa ilość barwnika. Wraz ze zbliżaniem się terminu porodu obszary te coraz bardziej ciemnieją. Pod wpływem rozszerzenia naczyń krwionośnych i zwiększenia przepływu krwi przez skórę staje się ona cieplejsza, bardziej zaczerwieniona i wilgotna. Mogą się pojawić pajączki, rumień dłoni, obrzęk powiek.

Zmiany w ciąży w układzie krwionośnym

Bardzo duże zmiany zachodzą w układzie krążenia. Znacząco zwiększa się objętość krwi – w 32. tygodniu nawet o 50%. Ilość krwinek czerwonych (erytrocytów) wzrasta w mniejszym stopniu, bo o 20%. Dlatego bardzo często pojawia się anemia – tzw. fizjologiczna niedokrwistość ciężarnych.

Aby zapewnić maluchowi odpowiedni dopływ tlenu i substancji odżywczych, serce kobiety bije szybciej. Żeby sprostać dodatkowej pracy, ulega powiększeniu (głównie lewa komora).

W pierwszym trymestrze powinno obniżyć się ciśnienie tętnicze (pod wpływem progesteronu rozszerzają się naczynia krwionośne). Zazwyczaj około 3–4 miesiąca powraca do wartości sprzed ciąży.

Obrzęki kończyn dolnych, tak często dokuczające przyszłym matkom, są wynikiem zwiększonego ciśnienia żylnego w dolnej połowie ciała. Objawy te nasilają się zwłaszcza przy leżeniu na plecach. Wówczas powiększająca się macica uciska na żyłę doprowadzającą krew do serca, co utrudnia jej odpływ z nóg. Można temu zaradzić, kładąc się na boku (najlepiej lewym). 

Ciąża to duży wysiłek dla organizmu kobiety. Do prawidłowego rozwoju płód także potrzebuje dużej ilości energii. Dlatego w tym czasie znacznie rośnie zapotrzebowanie na tlen. Przyszła mama może zaobserwować u siebie nieznaczne przyspieszenie oddechu. Jednocześnie podczas wdechu do płuc dostaje się większa ilość powietrza. Spada natomiast stężenie dwutlenku węgla we krwi, co może wywoływać uczucie duszności.

Problemy gastryczne i częste oddawanie moczu w ciąży

Duże stężenia progesteronu powodują zmniejszenie napięcia mięśni przewodu pokarmowego. Dlatego kobietom w ciąży często dokuczają zaparcia (spowolnione ruchy robaczkowe jelit powodują zaleganie pokarmu) oraz zgaga (refluks żołądkowy powstaje, ponieważ przez rozluźnione mięśnie pokarm cofa się z żołądka do przełyku).

Już na początku ciąży zaczyna doskwierać konieczność częstego oddawania moczu. Dzieje się tak dlatego, że także w układzie moczowym mięśnie ulegają rozluźnieniu pod wpływem hormonów. Zalegający w pęcherzu mocz powoduje jego rozciągnięcie, a powiększająca się macica uciska go coraz bardziej. Stąd częste wizyty w toalecie. Zmieniają się także skład i pH moczu, co w połączeniu z jego zastojem w pęcherzu daje dużą podatność na zakażenia.

Problemy z kręgosłupem w ciąży

Wraz z powiększającym się brzuchem zmienia się środek ciężkości. Aby zachować równowagę, przyszła mama musi przechylać do tyłu górną część ciała. Powoduje to pogłębienie krzywizn kręgosłupa, co często skutkuje bólami pleców. 

Natura wymyśliła wiele sposobów na przystosowanie organizmu kobiety do roli matki. Dzięki tym wszystkim zmianom możliwe jest zapewnienie odpowiednich warunków dla rozwoju płodu i zachowanie przyszłej mamy w dobrej formie aż do porodu. Większość z nich ustępuje do 6 tygodni od rozwiązania.

Bibliografia

Bień A. Opieka nad kobietą ciężarną, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3649-7
Berek J.S., Novak E. Ginekologia, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-46-6
Opala T. Ginekologia - podręcznik dla położnych, pielęgniarek i fizjoterapeutów, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3353-5
Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6